Minister Dedonder: “Tegen de zomer moet ‘Operatie Vigilant Guardian’ afgelopen zijn”

27/11/2020, 13:26
696ae93a-301d-11eb-9c51-c19af96e7df5
Shares179

Tegen de zomer moet ‘Operatie Vigilant Guardian’, de militairen in de straat, afgelopen zijn. Minister Ludivine Dedonder (PS) legt daarvoor vandaag een plan op tafel, tot grote tevredenheid van Chef Defensie Michel Hofman. Al blijft die vigilant voor zijn budget.

Van de 1.800 militairen die tijdens het hoogtepunt van de missie ‘Vigilant Guardian’ op straat stonden, blijven er tegenwoordig nog 300 over. En ook die verdwijnen binnenkort. Of er uitzonderingen blijven, bijvoorbeeld de Joodse wijk in Antwerpen? ‘Nee.’ Chef Defensie (CHOD) admiraal Michel Hofman maakt met duim en wijsvinger een rondje: nul. Operatie ­Vigilant Guardian (OVG) weegt al jaren zwaar door en minister van Defensie Ludivine Dedonder (PS) komt vandaag in de ministerraad met een plan om de missie tegen de ­zomer te laten uitdoven. ‘De regering doet wat ze zegt’, zegt Hofman.

Wat hem betreft niets te vroeg. Net zoals OVG missies en trainingen in het gedrang bracht, is er nu de grote vraag naar covid-bijstand in rust- en ziekenhuizen. ‘We hebben tot nu op bijna alle 140 aanvragen positief kunnen antwoorden. De andere operaties blijven gevrijwaard, maar trainingen zijn opgeschort of geannuleerd. Dat kunnen we een paar weken volhouden, indien nodig langer, maar de trainingsachterstand loopt wel op.’

Deze legislatuur zal de focus op het personeel liggen. Er moeten 10.000 militairen aangeworven worden. ‘De ondergrens van het personeel is bereikt. Op sommige plekken hangt de kennis van systemen nog aan één klein draadje. Als de betrokkene daar op pensioen gaat, valt er een gat.’

Militairen uit Molenbeek

De Strategische Visie van Defensie mikte op 24.000 militairen en burgers. De realiteit zit dichter tegen de 23.000 en dreigt dramatisch te dalen tot nipt meer dan 21.000 in 2025. De arbeidsvoorwaarden en het loon – een soldaat begint met een salaris van rond de 1.500 euro netto, een kandidaat-onderofficier met zo’n 1.650 euro – moeten daarom beter, net als de infrastructuur.

Hofmans voorganger Marc Compernol vond al dat Defensie zich moest richten op de zogenaamde Neets – Not in education, employment or training. ‘Daarvoor lopen nu drie testcases met organisaties die werken met jongeren in Antwerpen, Molenbeek en Charleroi’, zegt Hofman. ‘Veel laag­geschoolden, ja, maar dat wil niet zeggen dat het dommeriken zijn. Dat zijn jongeren die wij kansen en structuur kunnen bieden. We zullen kijken hoe het loopt met deze testcases. Draait dat goed, kunnen we uitbreiden. Maar als het ons veel meer moeite kost dan wat we er aan voordeel uithalen, heeft het weinig zin.’

Een leger trollen

Bij de aanwervingen wordt ook volk gezocht dat overweg kan met enen en nullen. De regering wil een volwaardige cybercomponent. ‘Op het vlak van expertise zitten we goed. Maar er moet personeel bijkomen. Nu hebben we zo’n 110 mensen, dat moet naar 300. Behalve het defensieve werk om onze structuren en economie te beschermen, komt er ook een offensief luik. Als Rusland, China of een leger trollen je aanvalt, wil je ook iets kunnen doen. Al zal daar nog heel wat juridisch en wetgevend werk bij komen kijken’, zegt Hofman. ‘Ik zeg maar iets: artikel 5 bij de Navo (een gewapende aanval op één Navo-land is een aanval op alle Navo-landen, red.), hoe doe je dat bij een cyberaanval?’

‘Je gaat niet meer met jongeren om zoals veertig jaar geleden, toen je moest binnen­blijven als je schoenen niet genoeg blonken’ zegt Michel Hofman, Chef Defensie

Ook hier wordt voor aanwervingen breed gekeken. ‘Waarom niet bij een project als “Molengeek”?’, vraagt Hofman. ‘Wij kunnen IT’ers niet lokken met onze lonen. Maar bij ons kunnen ze wel dingen doen die ze nergens anders kunnen doen. Als zij op een bepaald moment Defensie verlaten en nadien terugkomen, moeten we dat ook niet bestraffen. We moeten een andere mindset krijgen. Je gaat niet meer met jongeren om zoals veertig jaar geleden, toen je een weekend moest binnenblijven als je schoenen niet genoeg blonken. Zo’n cultuurverandering komt er niet omdat de CHOD een brief schrijft waarin hij zegt dat ze er komt. Dat vraagt tijd. Maar pakweg een chef die zijn mensen verbiedt om te telewerken, van die houding moeten we af.’

Hofman is tevreden met de nieuwe dynamiek die er heerst doordat er nieuw materieel komt en infrastructuurwerken in de steigers staan, maar wakker liggen van het budget doet elke Chef Defensie, ook hij. In 2021 komt er zo’n 500 miljoen extra, maar daar moet al meteen 20 miljoen op worden bespaard. ‘Dat is een derde van ons budget operaties. En daar ga ik het niet halen’, zegt de CHOD beslist. Tegen het einde van de legislatuur evolueert de ‘defensie-inspanning’ (budget plus pensioenen) naar 1,24 procent van het bbp, precorona. Een verbetering, maar omdat alle andere landen versnellen, eigenlijk ook een achteruitgang.

Volgens de CHOD beseffen de Belgen nog te weinig wat Defensie allemaal doet. En tegenover de politiek speelt de ‘can do’-mentaliteit de militairen parten. ‘Ik heb één keer geprobeerd nee te zeggen tegen een minister, en dat werd niet erg geapprecieerd.’ Als vice-CHOD van zijn voorganger wist Hofman nochtans waaraan hij begon. ‘Ik heb hem zien afzien. Maar ik ben positief ingesteld. Ik had ook nee kunnen zeggen.’