“Het kalifaat is verslagen, de dreiging blijft”: Belgische special forces over de strijd tegen IS

07.02.2019 0 1811

Belgische special forces in Irak
RV

Tot eind vorig jaar was de Belgische Special Forces Group drie jaar discreet actief in Irak in de strijd tegen IS. Nu doen onze elitemilitairen voor het eerst een boekje open over hun ‘Operatie Valiant Phoenix’, die eindigde in de bloedige strijd om Mosoel.

“Wat me het meest bijblijft, in vergelijking met andere conflicten, is het fanatisme en de gruweldaden waarmee IS voor menselijk leed zorgde onder de lokale bevolking”, zegt L., een jonge officier van de Special Forces Group (SFG), de elite-eenheid van de Belgische Defensie. Zijn gezicht zit verborgen achter een woestijnbeige sjaal om niet herkend te worden. “In het gebied dat ze bezetten probeerden ze de ruggengraat van de bevolking te breken. Er waren gefilmde executies. In huizen van hun tegenstanders plaatsten ze boobytraps, verdekte explosieven die tot vandaag ontploffen als mensen naar huis willen terugkeren.”

De SFG-eenheid was tussen maart 2015 en eind vorig jaar actief in Irak, eerst met 35 mensen om Iraki’s op te leiden, later met meer dan 80 manschappen (onder wie leden van steuneenheden) om de Koerdische peshmerga te adviseren aan de frontlijn tijdens de beruchte slag om Mosoel. De eenheid vocht daar niet zelf met IS, maar lag wel mee vooraan in de vuurlinie. Tot hun belangrijkste taak behoorde de observatie van de IS-schietposities, waarbij ze gebruikmaakten van een klein Puma-dronevliegtuigje dat met de hand kon worden gelanceerd. Ze speelden hun info dan door aan de Iraakse Koerden of  internationale coalitievliegtuigen, die dan precies konden bombarderen. “Vooraf verzekerden we ons altijd eerst dat er geen burgers in de buurt van de doelwitten waren”, benadrukt L.

Voor een deel van de inlichtingen werd ook samengewerkt met een dertigtal leden van de Belgische militaire inlichtingendienst. “Op het terrein zijn mensen belangrijker dan de ‘hardware”, zegt hun bevelhebber, luitenant-generaal Claude Van de Voorde. “Laat me ze ‘Sara, Bart en Mark’ noemen. Onder een dekmantel kwamen ze op zeer discrete wijze in contact met de Iraakse bevolking. Zo konden ze sympathisanten van IS identificeren. Mijn mensen zijn geen James Bond-figuren maar maakten allemaal samen meer dan duizend informatierapporten voor de Special Forces Group. Inlichtingen zijn onze eerste verdedigingslinie.”

De Algemene Dienst Inlichtingen en Veiligheid (ADIV) werd ook op de hoogte gebracht toen Belgische IS-strijders gevangen werden genomen door de Iraki’s. Van de Voorde: “Samen met de Staatsveiligheid ondervroegen we in Irak drie gevangenen met Belgische linken. Dit leidde ook in Europa tot het oppakken van terreurverdachten.”
Bloedige eindstrijd

De eindstrijd om Mosoel werd zeer bloedig. Vooral de Counter Terrorism Service, de Iraakse elite-eenheid die deels door Belgische trainers werd opgeleid, betaalde een zware prijs. Van de 14.000 manschappen die de Iraki’s sinds 2015 voor de eenheid rekruteerden, sneuvelde in Mosoel liefst 40 procent.

Een vijfkoppig Belgisch Special Operations chirurgisch team had er tussen februari en augustus vorig jaar dan ook de handen vol. Ze verzorgden 360 Iraki’s aan het front. Bij 45 zwaargewonden werden levensreddende operaties uitgevoerd, waaronder amputaties van ledematen. “We werkten als een wegenwacht van het slagveld”, zegt kolonel-dokter Bart Vanderheyden. “We deden binnen het zogenaamde ‘gouden uur’ aan schadebeperkende chirurgie om bloedingen en infecties te stoppen, waarna de patiënt per helikopter werd geëvacueerd.”

De Special Forces zijn overtuigd dat de militaire dreiging van IS in Irak nu is afgewend. Generaal Van de Voorde: “Wel moeten we de grens met Syrië goed in de gaten blijven houden en vooral hun propaganda op sociale media, waarmee ze ook in Europa nog mensen proberen te beïnvloeden. Het kalifaat is misschien militair verslagen maar de dreiging van hun ondergrondse netwerk blijft bestaan.”